Haardattributen

Uit AgriWiki
Ga naar: navigatie, zoeken
Diverse haardattributen in een nisschouw. Aan weerszijden van de roetbaan hangen de haardrekjes. Bron: Museum De Koperen Knop, Hardinxveld-Giessendam.
Treeft. Bron: J.M. Bos, Nederlands Openluchtmuseum Museumgids (Arnhem, 1977) p.33.
Kookpot. Bron: Bron: J.M. Bos, Nederlands Openluchtmuseum Museumgids (Arnhem, 1977) p.28.

Voor het dagelijkse stoken gebruikte men een groot assortiment aan haardattributen en kookgerei. Voor het vuur zelf gebruikte men diverse poken en tangen om het vuur op te kunnen poken. Een bekend attribuut was daarbij de blaaspijp om het vuur weer nieuw leven in te blazen wanneer het bijna uit was. De poken en vuurtangen werden, naast het eventuele keukengerei, opgehangen aan de zogenaamde haardrekjes. In de schouw hingen deze rekjes vaak op ooghoogte als een paar aan weerszijden van de roetbaan en de tegeltableaus. De rekjes waren vaak twee tegels breed en gemaakt van gebogen messing of van plaatijzer. Om de rekjes gemakkelijk te kunnen poetsen, waren ze vaak met gesmede, lage haken tegen de muur bevestigd waar ze gemakkelijk vanaf geschoven konden worden.

Voor het koken gebruikte men een assortiment van aardewerken en ijzeren potten en pannen, vleesroosters, koekenpannen en waterketels. Deze attributen werden, al dan niet op een ijzeren driepoot, deels boven het vuur gehangen aan een haardhaal, vuurhaal of vuurketting. Dit was een ijzeren stang of ketting die in hoogte verstelbaar was. Omdat de attributen werden opgehangen, werden ze voorzien van een hengsel. Omdat dit hengsel natuurlijk heet werd, gebruikte men een los hulpstuk of handvat, een zogenaamde 'koude hand', om de voorwerpen van het vuur te halen. Om een koekenpan van het vuur te halen, gebruikte men een treeft. Dit was een houder voorzien van een handvat waarop de koekenpan kon worden geplaatst. Om water boven het vuur te koken werd een appelketel gebruikt. Dit was een bolle, rode, koperen ketel met een deksel. Op de tuit van het deksel zat een scharnierend lipje dat voorkwam dat er as in het water terecht kwam.

Bron

  • P.A.M. van Wijk, Boerderijen bekijken. Historisch boerderij onderzoek Nederland (Amersfoort, 1985) p. 47.
  • Bureau Helsdingen, Vianen.