Brontekst bekijken van Kozijn aanscherven

Van oude kozijnen zijn de dimensies van het kozijnhout groter dan die van moderne kozijnen. Ook is de profilering van het oud kozijnhout in moderne kozijnen vaak niet terug te vinden. Als een kozijn gedeeltelijk verrot is loont het daarom vaak de moeite om het kozijn te repareren. Dit kan gedaan worden door, bijvoorbeeld, het aanscherven van een kozijnstijl. Denk er hierbij wel om dat de [[houtaantaster|bron van het rottingsproces]] eerst aangepakt moet worden.

===Oorzaken en herstel===
[[Bestand:Kozijnstijlen aanscherven raamonderdorpel aanscherven monw insphndb 1 4 p50.jpg|thumb|right|Aanscherven of vervangen van raam onderdorpel. Afbeelding uit Monumentenwacht, Inspectiehandboek 1, 1.4, p.50.]][[Bestand:Kozijnstijlen aanscherven raamonderdorpel aanscherven 2 Monw Insphndb 1 4 p49.jpg|thumb|right|Vervangen en/of herstellen van raamonderdopel en raamstijl. Afbeelding uit Monumentenwacht, Inspectiehandboek 1, 1.4, p.49.]][[Kozijnstijl|Kozijnstijlen]] rotten vaak als eerste aan de onderzijde. Regenwater kan in het hout dringen door naden ter plaatse van verbindingen en scheuren in de verflaag. Het kozijnhout wordt hierdoor van binnenuit vochtig. Op die manier wordt het aangetast door houtrot. Als dit het geval is bij een kozijnstijl kan deze stijl worden aangelast, dit is partieel herstel. Partieel herstel is beter dan het volledig vervangen van het kozijn. Het kozijn heeft een monumentale waarde en dat zal verloren gaan door het compleet vervangen van het kozijn. Bij het aanlassen wordt het slechte, ingerotte deel van de stijl ruim voldoende weggehaald zodat er gezond hout overblijft. Op de plaats van het verwijderde hout wordt een nieuw stuk hout ingebracht dat dezelfde afmetingen en profilering heeft als het bestaande hout. Het bestaande en nieuwe hout worden passend aan elkaar gezaagd en verbonden. De [[las]] van het aanscherven moet schuin zijn zodat eventueel inlopend water naar de buitenzijde van het kozijn wordt afgevoerd.

===Voorkomen beter dan genezen===
Natuurlijk is voorkomen van herstel, beter dan genezen. Het is duidelijk dat [[houtaantaster|vocht en hout]] slecht samen gaat. Droog hout gaat eeuwen mee, terwijl bewerkt hout dat (constant) vochtig is snel gaat rotten en zijn sterkte en uitstraling verliest. Aantasting door vocht is te voorkomen door het vocht van regenwater zo snel mogelijk af te voeren en eventueel achterblijvend vocht weg te ventileren. Zorg ervoor dat het hout goed in de verf staat, dat naden van verbindingen goed zijn bedekt met verf. Bij draaiende of schuivende delen is het van belang dat de omtrekspeling van het raam voldoende is zodat vocht weg geventileerd kan worden. Een goede omtrekspeling is aan de verticale zijden 2 á 3 mm. Aan de onderzijde moet dit tussen de 5 tot 8mm zijn. Eveneens moet er aan de horizontale delen een [[waterhol]] worden aangebracht zodat druppels niet naar hoeken kunnen worden geblazen of worden opgezogen door [[capillaire werking]] worden opgezogen.

===Bronnen===
Deze tekst is gebaseerd op:
* Monumentenwacht, Inspectiehandboek 1, 1.4, p.47
* K. Boeder en J. Jongbloed, Monumenten onderhouden, p.45-47

===Verder lezen===
* [http://www.cultureelerfgoed.nl/sites/default/files/u4/rdmz_info_rb_14-2004.pdf Brochure techniek, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, 14, Het conserveren en repareren van historische houten vensters en deurpartijen]
* [http://www.cultureelerfgoed.nl/sites/default/files/u4/rdmz_info_rb_07-2004.pdf Brochure techniek, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, 7, Instandhouding van historische houten vensters (gewijzigde 3 e druk 2005)]

[[categorie:vensters]]
[[categorie:houtaantaster]]