Bakoven - Bewerkingsoverzicht

Mariekevanbommel op 17 okt 2024 om 13:21

2024-10-17T13:21:40Z

Mariekevanbommel op 20 mrt 2024 om 13:32

2024-03-20T13:32:15Z

Mariekevanbommel op 12 feb 2024 om 20:05

2024-02-12T20:05:01Z

Beheerder op 9 apr 2013 om 14:09

2013-04-09T14:09:36Z

Beheerder op 9 apr 2013 om 14:05

2013-04-09T14:05:04Z

Beheerder: /* Bron */

2012-08-13T13:21:02Z

Bron

Beheerder: /* Bakhuis */

2012-07-16T12:21:16Z

Bakhuis

Beheerder op 12 apr 2012 om 11:15

2012-04-12T11:15:12Z

Beheerder op 11 apr 2012 om 15:06

2012-04-11T15:06:56Z

Beheerder op 11 apr 2012 om 10:22

2012-04-11T10:22:36Z

← Oudere versie		Versie van 17 okt 2024 13:21
Regel 90:		Regel 90:
	*		*
	[[Categorie:Bijgebouwen]]		[[Categorie:Bijgebouwen]]
		+	[[Categorie:Productie- en Verwerkingsruimten]]

← Oudere versie		Versie van 20 mrt 2024 13:32
Regel 88:		Regel 88:
	* [[karnen]]		* [[karnen]]

−	*	+	*
−		+	[[Categorie:Bijgebouwen]]
−	[[Categorie:~~bouwhistorie~~]]

@@ Regel 49: / Regel 49: @@
 ====Zuid-Holland en Utrecht====
-In het Groene Hart is de bakoven meestal in de boerderij geplaatst, vaak tegen de brandmuur aan. In Delftland komt het ook voor dat de bakoven vanuit de keuken te bedienen is maar dat het eigenlijke ovenlichaam buiten de boerderij staat. In het Groene Hart komen ook bakhuizen voor die vrij groot zijn en als zomerhuis dienst doen.
+In het Groene Hart is de bakoven meestal in de boerderij geplaatst, vaak tegen de [[brandmuur]] aan. In Delftland komt het ook voor dat de bakoven vanuit de keuken te bedienen is maar dat het eigenlijke ovenlichaam buiten de boerderij staat. In het Groene Hart komen ook bakhuizen voor die vrij groot zijn en als [[zomerhuis]] dienst doen.
 ===Het einde van de vrijstaande bakovens===
@@ Regel 88: / Regel 88: @@
 * [[karnen]]
+*
 [[Categorie:bouwhistorie]]

@@ Regel 1: / Regel 1: @@
-[[Bestand:Bakoven 1.jpg|thumb|right|Een vrijstaande veldoven.Bron: Koldeweij, E.F., Boerenbedrijvigheid voortgang en behoud, Waanders Zwolle, RDMZ Zeist, pag. 46.]]
+[[Bestand:Bakoven 1.jpg|thumb|right|Een vrijstaande veldoven. Bron: Koldeweij, E.F., Boerenbedrijvigheid voortgang en behoud, Waanders Zwolle, RDMZ Zeist, pag. 46.]]
 Vroeger werd op veel boerderijen brood gebakken. Hiervoor gebruikte men een aparte bakoven. Een bakoven bestaat uit een gemetselde halfronde oven. Hieronder is meestal een ruimte waar de takkenbossen bewaard kunnen worden. De bakoven zelf heeft geen schoorsteen. De rook verdwijnt door het openstaande deurtje. Daarom is een bakoven vaak onder een grote werkschouw aangebracht.
 ===Werking===

← Oudere versie		Versie van 9 apr 2013 14:05
Regel 1:		Regel 1:
		+	[[Bestand:Bakoven 1.jpg\|thumb\|right\|Een vrijstaande veldoven.Bron: Koldeweij, E.F., Boerenbedrijvigheid voortgang en behoud, Waanders Zwolle, RDMZ Zeist, pag. 46.]]
		+
	Vroeger werd op veel boerderijen brood gebakken. Hiervoor gebruikte men een aparte bakoven. Een bakoven bestaat uit een gemetselde halfronde oven. Hieronder is meestal een ruimte waar de takkenbossen bewaard kunnen worden. De bakoven zelf heeft geen schoorsteen. De rook verdwijnt door het openstaande deurtje. Daarom is een bakoven vaak onder een grote werkschouw aangebracht.		Vroeger werd op veel boerderijen brood gebakken. Hiervoor gebruikte men een aparte bakoven. Een bakoven bestaat uit een gemetselde halfronde oven. Hieronder is meestal een ruimte waar de takkenbossen bewaard kunnen worden. De bakoven zelf heeft geen schoorsteen. De rook verdwijnt door het openstaande deurtje. Daarom is een bakoven vaak onder een grote werkschouw aangebracht.

@@ Regel 51: / Regel 51: @@
 ===Bron===
 De tekst is gebaseerd op:
-* Bakovens bij boerderijen, Landleven 10e jaargang nummer 4. juli/augustus 2005
+* Bakovens bij boerderijen, Landleven 10e jaargang nummer 4 - juli/augustus 2005
-* Bakovens bij de boerderij, Landleven 14e jaargang, nummer 2- maar 2009
+* Bakovens bij de boerderij, Landleven 14e jaargang, nummer 2 - maart 2009
 * Nederland dichtbij Boerderijen
 * Bureau Helsdingen

@@ Regel 26: / Regel 26: @@
 Bij de vrijstaande bakovens staat de oven los op het erf. De boerin stond dus buiten te werken. Dit kwam vooral voor bij kleine boerderijen. De bakoven bestond uit een gemetseld [[gevel|voorgeveltje]], met daarachter een koepelvormig ovenlichaam met een platte vloer. Het ovenlichaam was voorzien van een ovenmond die kon worden afgesloten met een houten of ijzeren deurtje. Over het ovenlichaam was een laag [[leem]] aangebracht. Daarop lag een laag [[plag|plaggen]]. De leem was bedoeld om de oven te isoleren, de plaggen beschermden de leem tegen weersinvloeden. Soms werd boven deze eenvoudige bakovens een dakje gebouwd. Op een klein houtskelet met twee [[kapgebint|kapgebinten]] werd een [[pannendak]] gemaakt.
-====Bakhuis====
+====[[Bakhuis]]====
 De bakovens bij grote boerderijen stonden vaak in een bakhuis. De oven kon tegen de [[achtergevel]] van het bakhuis zijn aangebouwd of was erin opgenomen. Bij een aangebouwde oven was de werkruimte tegen de voorgevel van de bakoven aangebouwd. De oven stond dan feitelijk buiten het bakhuis, onder een dakje. In andere gevallen stond de oven binnen het bakhuis.
 De bakhuizen waren soms erg groot. Zo mat dat van boerderij Hagens Plâts in Horst maar liefst 8 bij 4,5 meter. Het voorste deel met bakoven was een werkruimte en daarachter lag een [[gewelf|gewelfde]] [[kelder]]. Daarboven bevond zich de [[knechtenkamer]]. Verder had het bakhuis een [[zolder]]. De reden was dat ze vanaf de negentiende eeuw tevens als [[zomerhuis]] werden gebruikt. Het boerengezin woonde er in de zomermaanden om dichter bij de [[stal]] en het land te zijn. Op deze locaties werd in dat deel van het jaar immers het meeste werk verricht.
 ===Lokale verschijningsvormen===

@@ Regel 20: / Regel 20: @@
 ===Constructie===
-===Bakoven in de boerderij===
+====Bakoven in de boerderij====
 Het deurtje van de bakoven bevind zich in de grote werkschouw, in de zijwanden of in de achterwand. Het eigenlijke ovenlichaam bevindt zich dus buiten de werkschouw. De bakoven zelf had een ijzeren deurtje. De halfronde opening eronder voor de takkenbossen had meestal geen deur. [[Bestand:Bakoven oudalblas.JPG|thumb|Deur van een bakoven, met tegels rondom. Boerderij te Oud-Alblas (ZH) (Bron: Fotoarchief Bureau Helsdingen, Vianen]]
-===vrijstaande bakoven===
+====Vrijstaande bakoven====
 Bij de vrijstaande bakovens staat de oven los op het erf. De boerin stond dus buiten te werken. Dit kwam vooral voor bij kleine boerderijen. De bakoven bestond uit een gemetseld [[gevel|voorgeveltje]], met daarachter een koepelvormig ovenlichaam met een platte vloer. Het ovenlichaam was voorzien van een ovenmond die kon worden afgesloten met een houten of ijzeren deurtje. Over het ovenlichaam was een laag [[leem]] aangebracht. Daarop lag een laag [[plag|plaggen]]. De leem was bedoeld om de oven te isoleren, de plaggen beschermden de leem tegen weersinvloeden. Soms werd boven deze eenvoudige bakovens een dakje gebouwd. Op een klein houtskelet met twee [[kapgebint|kapgebinten]] werd een [[pannendak]] gemaakt.
@@ Regel 43: / Regel 43: @@
 In Zeeland heet een bakhuis ‘bakkeet’ of kortweg ‘keet’. Het gebouwtje stond vrij op het erf of was tegen de boerderij aangebouwd. De oven was meestal ingebouwd en daardoor onzichtbaar, maar soms was de koepel alleen door een dakje beschermd. Vanaf het begin van de negentiende eeuw werd de keet vaak uitgebreid met een [[karnhuis]], omdat de boerin het vochtige, vliegen aantrekkende [[karnen]] niet meer in huis wilde doen. Daarnaast werd het bakhuis door veel families drie of vier maanden per jaar als zomerwoning gebruikt. Ook daarvoor werd nogal eens een vertrek aangebouwd, waardoor een keet twee, drie of ook wel vier vertrekken kon hebben. Ook in Zeeland waren de bakhuizen vaak groot.
-===Zuid-Holland en Utrecht===
+====Zuid-Holland en Utrecht====
 In het Groene Hart is de bakoven meestal in de boerderij geplaatst, vaak tegen de brandmuur aan. In Delftland komt het ook voor dat de bakoven vanuit de keuken te bedienen is maar dat het eigenlijke ovenlichaam buiten de boerderij staat. In het Groene Hart komen ook bakhuizen voor die vrij groot zijn en als zomerhuis dienst doen.

@@ Regel 1: / Regel 1: @@
-Vroeger werd op veel boerderijen brood gebakken. Hiervoor gebruikte men een aparte bakoven. Een bakoven bestaat uit een gemetselde halfronde oven Hieronder is meestal een ruimte waar de takkebossen bewaard kunnen worden. De bakoven zelf heeft geen schoorsteen. De rook verdwijnd door het openstaande deurtje. Daarom is een bakoven vaak onder een grote werkschouw aangebracht.
+Vroeger werd op veel boerderijen brood gebakken. Hiervoor gebruikte men een aparte bakoven. Een bakoven bestaat uit een gemetselde halfronde oven. Hieronder is meestal een ruimte waar de takkenbossen bewaard kunnen worden. De bakoven zelf heeft geen schoorsteen. De rook verdwijnt door het openstaande deurtje. Daarom is een bakoven vaak onder een grote werkschouw aangebracht.
 ===Werking===
@@ Regel 6: / Regel 6: @@
 ===Brand===
-Omdat traditionele boerderijen met hun [[houtskelet]] en [[riet|rieten]] of [[stro|strooien]] [[kap|kappen]] zeer bandgevoelig waren, werd ver vaak voor gekozen om de bakoven op ruime afstand van de boerderij te bouwen.
+Omdat traditionele boerderijen met hun [[houtskelet]] en [[riet|rieten]] of [[stro|strooien]] [[kap|kappen]] zeer brandgevoelig waren, werd er vaak voor gekozen om de bakoven op ruime afstand van de boerderij te bouwen.
 Brand was vroeger een geducht en altijd aanwezig risico. Enerzijds omdat bij de bouw van boerderijen – zeker in de armere streken – veel brandbare materialen werden gebruikt, zoals stro en [[hout]]. Anderzijds omdat brandbestrijding nog in de kinderschoenen stond, waardoor men was aangewezen op emmers en op water uit [[put]], [[sloot]] of poel. Bij brand was een boerderij daarom bijna altijd reddeloos verloren.
-===drie locaties===
+===Drie locaties===
 Er zijn drie soorten bakovens.
 De Bakoven kan in de boerderij geplaatst zijn onder de grote werkschouw.
@@ Regel 16: / Regel 16: @@
 ===Omvang===
-Meestal is de omvang van de bakinrichting gerelateerd aan de omvang van de boerderij. Kleine boerderijen hadden een eenvoudige oven op het erf, ommetseld of alleen met een dakje erboven. Grotere boerderijen hadden een compleet [[bakhuis]] met oven en werkruimte. In die ruimte stonden de deegtrog en een rijstkast waarin de broden rezen voor ze werden gebakken.
+Meestal is de omvang van de bakinrichting gerelateerd aan de omvang van de boerderij. Kleine boerderijen hadden een eenvoudige oven op het erf, ommetseld of alleen met een dakje erboven. Grotere boerderijen hadden een compleet [[bakhuis]] met oven en werkruimte. In die ruimte stonden de deegtrog en een rijskast waarin de broden rezen voor ze werden gebakken.
 ===Constructie===
 ===Bakoven in de boerderij===
-Het deurtje van de bakoven bevind zich in de grote werkschouw. In de zijwangen of in de achterwand. Het eigenlijke ovenlichaam bevind zich dus buiten de werkschouw. De bakoven zelf had een ijzeren deurtje. De halfronde opening eronder voor de takkebossen had meestal geen deur.
+Het deurtje van de bakoven bevind zich in de grote werkschouw, in de zijwanden of in de achterwand. Het eigenlijke ovenlichaam bevindt zich dus buiten de werkschouw. De bakoven zelf had een ijzeren deurtje. De halfronde opening eronder voor de takkenbossen had meestal geen deur.
 ===vrijstaande bakoven===
-Bij de vrijstaande bakovens staat de oven los op het erf. De boerin stond dus buiten te werken. Dit kwam vooral voor bij kleine boerderijen. De bakoven bestonden uit een gemetseld [[gevel|gevel]]voorgeveltje, met daarachter een koepelvormig ovenlichaam met een platte vloer. Het ovenlichaam was voorzien van een ovenmond die kon worden afgesloten met een houten of ijzeren deurtje. Over het ovenlichaam was een laag [[leem]] aangebracht. Daarop lag een laag [[plag|plaggen]]. De leem was bedoeld om de oven te isoleren, de plaggen beschermden de leem tegen weersinvloeden. Soms werd boven deze eenvoudige bakovens een dakje gebouwd. Op een klein houtskelet met twee [[kapgebint|kapgebinten]] werd een [[pannendak]] gemaakt.
+Bij de vrijstaande bakovens staat de oven los op het erf. De boerin stond dus buiten te werken. Dit kwam vooral voor bij kleine boerderijen. De bakoven bestond uit een gemetseld [[gevel|voorgeveltje]], met daarachter een koepelvormig ovenlichaam met een platte vloer. Het ovenlichaam was voorzien van een ovenmond die kon worden afgesloten met een houten of ijzeren deurtje. Over het ovenlichaam was een laag [[leem]] aangebracht. Daarop lag een laag [[plag|plaggen]]. De leem was bedoeld om de oven te isoleren, de plaggen beschermden de leem tegen weersinvloeden. Soms werd boven deze eenvoudige bakovens een dakje gebouwd. Op een klein houtskelet met twee [[kapgebint|kapgebinten]] werd een [[pannendak]] gemaakt.
 ====Bakhuis====
@@ Regel 35: / Regel 35: @@
 ====Noord-Brabant====
-Sommige oude boerderijen hebben een bakoven binnen, ingebouwd onder de boezem in de grote woonkeuken. Vooral in Brabant werd dat zo gedaan. Zo’n inpandige oven was een stuk praktischer dan een bakoven of een bakhuis of het erf, maar ook gevaarlijker. De oven moest immers met takkenbossen worden gestookt. Dan was het onvermijdelijk dat de vlammen af en toe uit de ovenmond lekten. Daarom werden de inpandige bakovens later niet meer toegepast.
+Sommige oude boerderijen hebben een bakoven binnen, ingebouwd onder de boezem in de grote woonkeuken. Vooral in Brabant werd dat zo gedaan. Zo’n inpandige oven was een stuk praktischer dan een bakoven of een bakhuis op het erf, maar ook gevaarlijker. De oven moest immers met takkenbossen worden gestookt. Dan was het onvermijdelijk dat de vlammen af en toe uit de ovenmond lekten. Daarom werden de inpandige bakovens later niet meer toegepast.
 ====Limburg====
@@ Regel 41: / Regel 41: @@
 ====Zeeland====
-In Zeeland heet een bakhuis ‘bakkeet’ of kortweg ‘keet’. Het gebouwtje stond vrij op het erf of was aan de boerderij aangebouwd. De oven was meestal ingebouwd en daardoor onzichtbaar, maar soms was de koepel alleen door een dakje beschermd. Vanaf het begin van de negentiende eeuw werd de keet vaak uitgebreid met een [[karnhuis]], omdat de boerin het vochtige, vliegen aantrekkende [[karnen]] niet meer in huis wilde doen. Daarnaast werd het bakhuis door veel families drie of vier maanden per jaar als zomerwoning gebruikt. Ook daarvoor werd nogal eens een vertrek aangebouwd, waardoor een keet twee, drie of ook wel vier vertrekken kon hebben.Ook in Zeeland waren de bakhuizen vaak groot.
+In Zeeland heet een bakhuis ‘bakkeet’ of kortweg ‘keet’. Het gebouwtje stond vrij op het erf of was tegen de boerderij aangebouwd. De oven was meestal ingebouwd en daardoor onzichtbaar, maar soms was de koepel alleen door een dakje beschermd. Vanaf het begin van de negentiende eeuw werd de keet vaak uitgebreid met een [[karnhuis]], omdat de boerin het vochtige, vliegen aantrekkende [[karnen]] niet meer in huis wilde doen. Daarnaast werd het bakhuis door veel families drie of vier maanden per jaar als zomerwoning gebruikt. Ook daarvoor werd nogal eens een vertrek aangebouwd, waardoor een keet twee, drie of ook wel vier vertrekken kon hebben. Ook in Zeeland waren de bakhuizen vaak groot.
 ===Zuid-Holland en Utrecht===
-In het Groene Hart is de bakoven meestal in de boerderij geplaatst vaak tegen de brandmuur aan. In Delftland komt het ook voor dat de bakoven vanuit de keuken te bedienen is maar dat het eigenlijke ovenlichaam buiten de boerderij staat. In het Groene Hart komen ook bakhuizen voor die vrij groot zijn en als zomerhuis dienst doen.
+In het Groene Hart is de bakoven meestal in de boerderij geplaatst, vaak tegen de brandmuur aan. In Delftland komt het ook voor dat de bakoven vanuit de keuken te bedienen is maar dat het eigenlijke ovenlichaam buiten de boerderij staat. In het Groene Hart komen ook bakhuizen voor die vrij groot zijn en als zomerhuis dienst doen.
 ===Het einde van de vrijstaande bakovens===