Groningse herenboerderij - Bewerkingsoverzicht

Mariekevanbommel op 7 feb 2025 om 10:44

2025-02-07T10:44:41Z

45.85.220.83: /* Bron */

2024-09-18T08:18:41Z

Bron

Mariekevanbommel op 7 jun 2024 om 14:09

2024-06-07T14:09:46Z

Mariekevanbommel op 22 feb 2024 om 15:13

2024-02-22T15:13:21Z

Beheerder op 12 apr 2012 om 13:45

2012-04-12T13:45:41Z

Beheerder: Nieuwe pagina aangemaakt met 'Het Groningse platteland wordt gesierd door statige boerderijen die ‘herenboerderijen’ worden genoemd. Toch is er sprake van een apart type want deze boerderijen h...'

2012-02-07T11:48:32Z

Nieuwe pagina aangemaakt met 'Het Groningse platteland wordt gesierd door statige boerderijen die ‘herenboerderijen’ worden genoemd. Toch is er sprake van een apart type want deze boerderijen h...'

Nieuwe pagina

Het Groningse platteland wordt gesierd door statige boerderijen die ‘herenboerderijen’ worden genoemd. Toch is er sprake van een apart type want deze boerderijen hebben diverse uitgangsvormen.

===[[Typologie]]===
Het onderverdelen van boerderijen in types stuit wel eens op kritiek. Daarmee wordt namelijk onvoldoende recht gedaan aan de ontwikkeling die ze in de tijd hebben doorgemaakt, vinden de critici. Uit dat oogpunt gezien is het in een apart hokje plaatsen van de Groningse herenboerderijen extra fout. Er wordt dan ook nog voorbijgegaan aan het feit dat ze totaal verschillende uitgangsvormen kunnen hebben.

===[[Kop-hals-rompboerderij]]===
Eén van de uitgangsvormen van de Groningse herenboerderij is de kop-hals-rompboerderij. Toen in de achttiende eeuw de welvaart van de grote Groninger herenboeren toenam, werd de kop (het woongedeelte) vaak verfraaid. Vanaf de negentiende eeuw gebeurde dat veelal onder invloed van het [[neoclassicisme]]. Om aan het streven naar symmetrie in de [[gevel]]s tegemoet te komen, werden [[deur]]en en [[venster]]s verplaatst. Daarnaast werden belangrijke onderdelen van het gebouw [[decoratie|gedecoreerd]], werden de klassiek [[tuitgevel]]s gesloopt en kreeg het [[dak]] [[wolfseind]]en. Bovendien werd de [[schoorsteen]] verplaatst naar het einde van de [[nok]] en werden langs de [[dakrand]]en lijstgoten aangebracht.

===Dwarshuis===
De volgende stap was het vervangen van de kop door een dwars geplaatst woonhuis. Daardoor ontstond een woning met een breed front, waarvan de gevel volgens neoclassicistische principes symmetrisch werd ingedeeld. In eerste instantie zijn dwarshuizen ontstaan, door de bestaande woonhuizen uit te bouwen. Daarbij werd van de gang naar de woonvertrekken een centrale gang gemaakt, door er aan de buitenkant woonvertrekken aan te bouwen. Maar de meeste dwarshuizen op het Groningse platteland zijn nieuw gebouwd. Soms ter vervanging van een kop en in andere gevallen in het kader van de algehele [[reconstructie|nieuwbouw]] van een boerderij. De ‘hals’ waarmee het woonhuis aan de [[schuur]] was verbonden, bleef bij deze boerderijen meestal bestaan. De boerderijen met dwarshuizen worden ook wel kimna’s genoemd.

===Strenge symmetrie===
De dwarshuizen waren meestal streng symmetrisch van opzet, met de entree en een centrale gang achter de voordeur. Rechts en links ervan lagen vertrekken van gelijk grootte. Zowel het exterieur als [[interieur]] van deze boerderijen was versierd met klassieke decoraties: onder meer [[pilaster]]s, [[fronton]]s, [[kapiteel|kapitelen]] en [[lijst]]en. Bovendien werd in het interieur vaak marmer of gemarmerd [[hout]] toegepast. De symmetrie van deze boerderijen werd veelal nog versterkt, door een dakkapel boven de voordeur aan te brengen. Om het huis nog meer aanzien te geven, werd het bovendien nog [[kelder|onderkelderd]] en van brede trap naar de voordeur voorzien. De [[graanzolder]] kreeg vaak grote vensters. Daarmee werd gesuggereerd dat er zich woonruimtes bevonden.

===Oldambtsters boerderij===
Een ontwikkeling die vergelijkbaar is met die van de kop-hals-rompboerderij, is te zien bij de Oldambtster boerderijen uit die tijd. In dit in het oosten van Groningen ontstane boerderijtype zijn het woonhuis en de schuur onder één dak samengebracht. Ook veel van deze boerderijen kregen symmetrisch ingedeelde en rijk versierde voorgevels. Die moesten de welvaart van hun bewoners onderstrepen.
Vanaf het begin van de twintigste eeuw doet de villabouw zijn intrede op het Groningse platteland. Rijke boeren laten dan het woongedeelte van hun boerderij vervangen door een villa in onder meer de stijl van de [[Amsterdamse School]], de Engelse landhuisstijl of de [[Jugendstil]]. Zo ontstond er een nieuwe generatie herenboerderijen.

===Bron===
De tekst is gebaseerd op:
* 'Groningse herenboerderijen', Landleven 8e jaargang, nummer – mei/juni 2003

===Links===
* [[Typologie]]
* [[Kop-hals-rompboerderij]]
* [[neoclassicisme]]
* [[gevel]]
* [[deur]]
* [[venster]]
* [[decoratie]]
* [[tuitgevel]]
* [[dak]]
* [[wolfseind]]
* [[schoorsteen]]
* [[nok]]
* [[dakrand]]
* [[reconstructie]]
* [[schuur]]
* [[pilaster]]
* [[fronton]]
* [[kapiteel]]
* [[lijst]]
* [[hout]]
* [[kelder]]
* [[graanzolder]]
* [[Amsterdamse School]]
* [[Jugendstil]]

===Verder lezen===
*

[[Categorie: Boerderijtypologie]]

← Oudere versie		Versie van 7 jun 2024 14:09
Regel 58:		Regel 58:

	[[Categorie: Groningen]]		[[Categorie: Groningen]]
		+	[[Categorie:Het Hogeland]]
		+	[[Categorie:Oldambt]]
		+	[[Categorie:Veenkoloniën]]
		+	[[Categorie:Westerkwartier]]
		+	[[Categorie:Westerwolde]]

← Oudere versie		Versie van 12 apr 2012 13:45
Regel 51:		Regel 51:
	*		*

−	[[Categorie: ~~Boerderijtypologie~~]]	+	[[Categorie: Boerderijtypen]]
		+
		+	[[Categorie: Groningen]]

@@ Regel 24: / Regel 24: @@
 Vanaf het begin van de twintigste eeuw doet de villabouw zijn intrede op het Groningse platteland. Rijke boeren laten dan het woongedeelte van hun boerderij vervangen door een villa in onder meer de stijl van de [[Amsterdamse School]], de Engelse landhuisstijl of de [[Jugendstil]]. Zo ontstond er een nieuwe generatie herenboerderijen
 ===Bron===
 * '[[Groningse herenboerderijen', Landleven 8e jaargang, nummer – mei/juni 2003]]
 ===Links===
 * [[Kop-hals-rompboerderij]]
 * [[neoclassicisme]]
 * [[tuitgevel]]
 * [[graanzolder]]
 * [[Amsterdamse School]]
 * [[Jugendstil]]
+*

@@ Regel 5: / Regel 5: @@
 ===[[Kop-hals-rompboerderij]]===
-Eén van de uitgangsvormen van de Groningse herenboerderij is de kop-hals-rompboerderij. Toen in de achttiende eeuw de welvaart van de grote Groninger herenboeren toenam, werd de kop (het woongedeelte) vaak verfraaid. Vanaf de negentiende eeuw gebeurde dat veelal onder invloed van het [[neoclassicisme]]. Om aan het streven naar symmetrie in de [[gevel]]s tegemoet te komen, werden [[deur]]en en [[venster]]s verplaatst. Daarnaast werden belangrijke onderdelen van het gebouw [[decoratie|gedecoreerd]], werden de klassiek [[tuitgevel]]s gesloopt en kreeg het [[dak]] [[wolfseind]]en. Bovendien werd de [[schoorsteen]] verplaatst naar het einde van de [[nok]] en werden langs de [[dakrand]]en lijstgoten aangebracht.
+[[Bestand:Leermens - Dieftilweg 13.jpg|miniatuur|Kop-hals-rompboerderij in Leermens GR]]
 ===Dwarshuis===
-De volgende stap was het vervangen van de kop door een dwars geplaatst woonhuis. Daardoor ontstond een woning met een breed front, waarvan de gevel volgens neoclassicistische principes symmetrisch werd ingedeeld. In eerste instantie zijn dwarshuizen ontstaan, door de bestaande woonhuizen uit te bouwen. Daarbij werd van de gang naar de woonvertrekken een centrale gang gemaakt, door er aan de buitenkant woonvertrekken aan te bouwen. Maar de meeste dwarshuizen op het Groningse platteland zijn nieuw gebouwd. Soms ter vervanging van een kop en in andere gevallen in het kader van de algehele [[reconstructie|nieuwbouw]] van een boerderij. De ‘hals’ waarmee het woonhuis aan de [[schuur]] was verbonden, bleef bij deze boerderijen meestal bestaan. De boerderijen met dwarshuizen worden ook wel kimna’s genoemd.
+[[Bestand:Nijenklooster - boerderij Nieuwenklooster (1).jpg|miniatuur|Boerderij Nijenklooster in Delfzijl]]
-===Strenge symmetrie===
+====Strenge symmetrie====
-De dwarshuizen waren meestal streng symmetrisch van opzet, met de entree en een centrale gang achter de voordeur. Rechts en links ervan lagen vertrekken van gelijk grootte. Zowel het exterieur als [[interieur]] van deze boerderijen was versierd met klassieke decoraties: onder meer [[pilaster]]s, [[fronton]]s, [[kapiteel|kapitelen]] en [[lijst]]en. Bovendien werd in het interieur vaak marmer of gemarmerd [[hout]] toegepast. De symmetrie van deze boerderijen werd veelal nog versterkt, door een dakkapel boven de voordeur aan te brengen. Om het huis nog meer aanzien te geven, werd het bovendien nog [[kelder|onderkelderd]] en van brede trap naar de voordeur voorzien. De [[graanzolder]] kreeg vaak grote vensters. Daarmee werd gesuggereerd dat er zich woonruimtes bevonden.
+De dwarshuizen waren meestal streng symmetrisch van opzet, met de entree en een centrale gang achter de voordeur. Rechts en links ervan lagen vertrekken van gelijk grootte. Zowel het exterieur als [[interieur]] van deze boerderijen was versierd met klassieke decoraties: onder meer [[pilaster]]s, [[fronton]]s, [[kapiteel|kapitelen]] en [[lijst]]en. Bovendien werd in het interieur vaak [[marmer]] of gemarmerd [[hout]] toegepast. De symmetrie van deze boerderijen werd veelal nog versterkt, door een [[dakkapel]] boven de voordeur aan te brengen. Om het huis nog meer aanzien te geven, werd het bovendien nog [[kelder|onderkelderd]] en van brede trap naar de voordeur voorzien. De [[graanzolder]] kreeg vaak grote [[Venster|vensters]]. Daarmee werd gesuggereerd dat er zich woonruimtes bevonden.
 ===Oldambtsters boerderij===
-Een ontwikkeling die vergelijkbaar is met die van de kop-hals-rompboerderij, is te zien bij de Oldambtster boerderijen uit die tijd. In dit in het oosten van Groningen ontstane boerderijtype zijn het woonhuis en de schuur onder één dak samengebracht. Ook veel van deze boerderijen kregen symmetrisch ingedeelde en rijk versierde voorgevels. Die moesten de welvaart van hun bewoners onderstrepen.
+Een ontwikkeling die vergelijkbaar is met die van de [[kop-hals-rompboerderij]], is te zien bij de Oldambtster boerderijen uit die tijd. In dit in het oosten van Groningen ontstane boerderijtype zijn het woonhuis en de schuur onder één dak samengebracht. Ook veel van deze boerderijen kregen symmetrisch ingedeelde en rijk versierde [[Voorgevel|voorgevels]]. Die moesten de welvaart van hun bewoners onderstrepen.
-Vanaf het begin van de twintigste eeuw doet de villabouw zijn intrede op het Groningse platteland. Rijke boeren laten dan het woongedeelte van hun boerderij vervangen door een villa in onder meer de stijl van de [[Amsterdamse School]], de Engelse landhuisstijl of de [[Jugendstil]]. Zo ontstond er een nieuwe generatie herenboerderijen.
+[[Bestand:Midwolda Boerderij Hermans Dijkstra.JPG|miniatuur|Herenboerderij Hermans Dijkstra in Midwolda]]
 Vanaf het begin van de twintigste eeuw doet de villabouw zijn intrede op het Groningse platteland. Rijke boeren laten dan het woongedeelte van hun boerderij vervangen door een villa in onder meer de stijl van de [[Amsterdamse School]], de Engelse landhuisstijl of de [[Jugendstil]]. Zo ontstond er een nieuwe generatie herenboerderijen
 ===Bron===
 De tekst is gebaseerd op:
@@ Regel 48: / Regel 53: @@
 * [[Jugendstil]]
+*