Potstal - Bewerkingsoverzicht

Mariekevanbommel op 22 feb 2025 om 14:38

2025-02-22T14:38:07Z

Mariekevanbommel op 30 dec 2023 om 09:36

2023-12-30T09:36:56Z

Beheerder: /* Bron */

2012-07-17T10:44:24Z

Bron

Beheerder: /* Links */

2012-06-26T11:04:54Z

Links

Beheerder op 26 jun 2012 om 11:04

2012-06-26T11:04:31Z

Ewoud: /* De hygiëne in de potstal */

2012-06-19T15:46:12Z

De hygiëne in de potstal

Ewoud: /* De hygiëne in de potstal */

2012-06-19T15:45:40Z

De hygiëne in de potstal

Ewoud: /* De hygiëne in de potstal */

2012-06-19T15:40:01Z

De hygiëne in de potstal

Ewoud op 19 jun 2012 om 15:38

2012-06-19T15:38:57Z

Ewoud: /* De hygiëne in de potstal */

2012-06-14T15:37:18Z

De hygiëne in de potstal

@@ Regel 22: / Regel 22: @@
 De tekst is gebaseerd op:
 * P.A.M. van Wijk ''Boerderijen Bekijken; Historisch boerderijonderzoek in Nederland'' (Arnhem / Amersfoort 1985), p. 55-58
-* J. van Zuijlen (red.) ''Het Boerderijenboek'' (Zwolle 2003) p. 393-397
+* J. van Zuijlen (red.) ''Het Boerderijenboek'' (Zwolle 2003) p. 393-397.
-===Links===
+===Verder lezen===
-* [[gemengd bedrijf]]
-* [[zandgrond]]
+* [[Staldeeltype]]
-* [[mest]]
+* [[Voergangtype]]
-* [[koestal]]
+* [[Grupstal]]
-* [[stalstaken]]
+* [[Ligboxenstal]]
-* [[stro]]
+* [[Waterstal|Hoge stal]]
+*

@@ Regel 3: / Regel 3: @@
 ===Werking===
 De koeien stonden, aangebonden aan [[stalstaken]], op hun eigen mest. Geregeld werd de mest over de stalvloer verspreid en werd er allerlei organisch materiaal toegevoegd, zoals [[heideplaggen]], [[stro]] en bladeren. Ook werd wel teelaarde van de akkers gebruikt. Op deze wijze hadden de koeien een enigszins droog ligbed en werd bovendien de hoeveelheid mest vergroot. Het vee kwam hierdoor gaandeweg hoger te staan. Wanneer de stal vol was, werd de mest er uit gehaald en op het land uitgereden. Potstallen zijn soms te herkennen aan de dubbele deuren. Deze waren nodig om met de mestkar in de stal te kunnen komen.
 ===De hygiëne in de potstal===
@@ Regel 41: / Regel 42: @@
 [[Categorie:Boerderijtypologie]]

@@ Regel 20: / Regel 20: @@
 ===Bron===
 De tekst is gebaseerd op:
-* P.A.M. van Wijk ''Boerderijen Bekijken; Historisch boerderijonderzoek in Nederland'' (Arnhem / Amersfoort 1985), p55-58
+* P.A.M. van Wijk ''Boerderijen Bekijken; Historisch boerderijonderzoek in Nederland'' (Arnhem / Amersfoort 1985), p. 55-58
 * J. van Zuijlen (red.) ''Het Boerderijenboek'' (Zwolle 2003) p. 393-397

@@ Regel 35: / Regel 35: @@
 * [[dak]]
 * [[middenbeuk]]
 * [[zijbeuk]]
 ===Verder lezen===

@@ Regel 2: / Regel 2: @@
 ===Werking===
-De koeien stonden, aangebonden aan [[stalstaken]], op hun eigen mest. Geregeld werd de mest over de stalvloer verspreid en werd er allerlei organisch materiaal toegevoegd, zoals [[heideplaggen]], [[stro]] en bladeren. Ook werd wel teelaarde van de akkers gebruikt. Op deze wijze hadden de koeien een enigszins droog ligbed en werd bovendien de hoeveelheid mest vergroot. Het vee kwam hierdoor gaandeweg hoger te staan. Wanneer de stal vol was, werd de mast er uit gehaald en op het land uitgereden. Potstallen zijn soms te herkennen aan de dubbele deuren. Deze waren nodig om met de mestkar in de stal te kunnen komen.
+De koeien stonden, aangebonden aan [[stalstaken]], op hun eigen mest. Geregeld werd de mest over de stalvloer verspreid en werd er allerlei organisch materiaal toegevoegd, zoals [[heideplaggen]], [[stro]] en bladeren. Ook werd wel teelaarde van de akkers gebruikt. Op deze wijze hadden de koeien een enigszins droog ligbed en werd bovendien de hoeveelheid mest vergroot. Het vee kwam hierdoor gaandeweg hoger te staan. Wanneer de stal vol was, werd de mest er uit gehaald en op het land uitgereden. Potstallen zijn soms te herkennen aan de dubbele deuren. Deze waren nodig om met de mestkar in de stal te kunnen komen.
 ===De hygiëne in de potstal===
-In een potstal was hygiëne ver te zoeken. Het was er donker en vochtig, en het vee was smerig. De [[melken|melkwinning]] was onder deze omstandigheden moeilijk, en de kwaliteit van de melk was dikwijls belabberd. Brak er een ziekte uit onder het vee dan was het onmogelijk de stal te ontsmetten, zodat vaak de hele veestapel verloren ging. Bovendien verspreidde de mest kwalijke ammoniakdampen, die niet alleen schadelijk waren voor mens en dier, maar ook een slechte uitwerking hadden op de kwaliteit van het [[hooi]] en de oogstproducten op zolder. Omdat de stalvloer niet waterdicht was drongen de vloeibare delen van de mest (gier) in de bodem en verontreinigden het grondwater, dus ook het water in de [[put]] dat het boerengezin tot drinkwater diende. Na 1900 verdwenen de potstallen snel om te worden vervangen door meer hygienische stallen zoals de [[grupstal|groepstal]] ook wel bekend als [[grupstal]]. Daarna was het mogelijk om melk te leveren van betere kwaliteit.
+In een potstal was hygiëne ver te zoeken. Het was er donker en vochtig, en het vee was smerig. De [[melken|melkwinning]] was onder deze omstandigheden moeilijk, en de kwaliteit van de melk was dikwijls belabberd. Brak er een ziekte uit onder het vee dan was het onmogelijk de stal te ontsmetten, zodat vaak de hele veestapel verloren ging. Bovendien verspreidde de mest kwalijke ammoniakdampen, die niet alleen schadelijk waren voor mens en dier, maar ook een slechte uitwerking hadden op de kwaliteit van het [[hooi]] en de oogstproducten op zolder. Omdat de stalvloer niet waterdicht was drongen de vloeibare delen van de mest (gier) in de bodem en verontreinigden het grondwater, dus ook het water in de [[put]] dat het boerengezin tot drinkwater diende. Na 1900 verdwenen de potstallen snel om te worden vervangen door meer hygiënische stallen zoals de groepstal, ook wel bekend als [[grupstal]]. Daarna was het mogelijk om melk te leveren van betere kwaliteit.
 [[Bestand:potstal0001.jpg|thumb|right|Opbouw van een potstal waarbij duidelijk wordt dat het niveau van de mest gaandeweg hoger wordt.]]
 ===Twee typen potstal===
-Kleine variaties daargelaten kunnen we de gebruikte potstallen in twee soorten onderscheiden. We spreken dan over boerderijen die door de gebintconstructie als bij een kerk verdeeld wordt in drie ruimten: een ‘[[middenbeuk]]’ en twee ‘[[zijbeuk|zijbeuken]]’. Kleine potstallen (in de zijbeuken) werden om de twee of vier weken leeggehaald. Grote potstallen (in de middenbeuk) werden slechts twee maal per jaar uitgemest. Om zoveel mogelijk mest te verkrijgen werd het vee ook in het weideseizoen gedurende de nacht en een groot deel van de dag op stal gezet.
+Kleine variaties daargelaten kunnen we de gebruikte potstallen in twee soorten onderscheiden. We spreken dan over boerderijen die door de gebintconstructie als bij een kerk verdeeld worden in drie ruimten: een ‘[[middenbeuk]]’ en twee ‘[[zijbeuk|zijbeuken]]’. Kleine potstallen (in de zijbeuken) werden om de twee of vier weken leeggehaald. Grote potstallen (in de middenbeuk) werden slechts twee maal per jaar uitgemest. Om zoveel mogelijk mest te verkrijgen werd het vee ook in het weideseizoen gedurende de nacht en een groot deel van de dag op stal gezet.
 ===De middenstal===
@@ Regel 16: / Regel 16: @@
 ===De zijpotstal===
-De uitgediepte stal bevindt zich in de zijbeuk langs de zijmuren. Het vee staat aangebonden met de kop naar de deel. Afhankelijk van de omvang van de veestapel bevond zich in één, soms in beide zijden een potstal. Deze wijze van stallen kwam voor  in Drenthe, Overijssel, Gelderland en Utrecht.
+De uitgediepte stal bevindt zich in de zijbeuk langs de zijmuren. Het vee staat aangebonden met de kop naar de deel. Afhankelijk van de omvang van de veestapel bevond zich in één, of in beide zijden een potstal. Deze wijze van stallen kwam voor  in Drenthe, Overijssel, Gelderland en Utrecht.
 ===Bron===

@@ Regel 5: / Regel 5: @@
 ===De hygiëne in de potstal===
-In een potstal was hygiëne ver te zoeken. Het was er donker en vochtig, en het vee was smerig. De [[melken|melkwinning]] was onder deze omstandigheden moeilijk, en de kwaliteit van de melk was dikwijls belabberd. Brak er een ziekte uit onder het vee dan was het onmogelijk de stal te ontsmetten, zodat vaak de hele veestapel verloren ging. Bovendien verspreidde de mest kwalijke ammoniakdampen, die niet alleen schadelijk waren voor mens en dier, maar ook een slechte uitwerking hadden op de kwaliteit van het [[hooi]] en de oogstproducten op zolder. Omdat de stalvloer niet waterdicht was drongen de vloeibare delen van de mest (gier) in de bodem en verontreinigden het grondwater, dus ook het water in de [[put]] dat het boerengezin tot drinkwater diende. Na 1900 verdwenen de potstallen snel om te worden vervangen door meer hygienische stallen zoals de [[groepstal]] ook wel bekend als [[grupstal]]. Daarna was het mogelijk om melk te leveren van betere kwaliteit.
+In een potstal was hygiëne ver te zoeken. Het was er donker en vochtig, en het vee was smerig. De [[melken|melkwinning]] was onder deze omstandigheden moeilijk, en de kwaliteit van de melk was dikwijls belabberd. Brak er een ziekte uit onder het vee dan was het onmogelijk de stal te ontsmetten, zodat vaak de hele veestapel verloren ging. Bovendien verspreidde de mest kwalijke ammoniakdampen, die niet alleen schadelijk waren voor mens en dier, maar ook een slechte uitwerking hadden op de kwaliteit van het [[hooi]] en de oogstproducten op zolder. Omdat de stalvloer niet waterdicht was drongen de vloeibare delen van de mest (gier) in de bodem en verontreinigden het grondwater, dus ook het water in de [[put]] dat het boerengezin tot drinkwater diende. Na 1900 verdwenen de potstallen snel om te worden vervangen door meer hygienische stallen zoals de [[groepstal|grupstal]] ook wel bekend als [[grupstal]]. Daarna was het mogelijk om melk te leveren van betere kwaliteit.
 [[Bestand:potstal0001.jpg|thumb|right|Opbouw van een potstal waarbij duidelijk wordt dat het niveau van de mest gaandeweg hoger wordt.]]