Venster aanpassen - Bewerkingsoverzicht

Mariekevanbommel op 25 apr 2025 om 16:41

2025-04-25T16:41:23Z

Mariekevanbommel op 25 apr 2025 om 14:22

2025-04-25T14:22:06Z

Mariekevanbommel op 12 feb 2024 om 19:59

2024-02-12T19:59:47Z

Ewoud: /* Verder lezen */

2020-10-28T21:09:05Z

Verder lezen

Beheerder: /* Verder lezen */

2012-09-25T14:29:26Z

Verder lezen

Beheerder: /* Volledig vervangen */

2012-09-25T14:22:06Z

Volledig vervangen

Beheerder op 20 aug 2012 om 07:05

2012-08-20T07:05:42Z

Beheerder: /* Vermeerderen van vensters */

2012-06-12T15:14:31Z

Vermeerderen van vensters

Beheerder op 12 jun 2012 om 15:13

2012-06-12T15:13:06Z

Beheerder op 5 jun 2012 om 12:15

2012-06-05T12:15:44Z

@@ Regel 7: / Regel 7: @@
 ===Wat maakt een venster waardevol?===
 Vensters vertellen veel over de ouderdom van het gebouw. [[historie van het venster|Een bepaald soort venster werd namelijk vaak toegepast in een bepaalde periode]]. Ook is het mogelijk dat oude vensters hergebruikt werden. Oude vensters zijn over het algemeen gemaakt van hoogwaardige houtsoorten als [[eiken]] en [[grenen]]. Hierdoor hebben de vensters een zeer lange levensduur en zijn ze vanuit historisch oogpunt dan ook zeer waardevol. Een goed onderhouden historisch venster gaat over het algemeen langer mee dan een nieuw venster. Dit komt onder andere doordat [[oud hout|oud hout van betere kwaliteit is dan het nieuwe hout]]. Vensters werden in het verleden ook aangepast aan nieuwe eisen die gebruikers stelden. Denk hierbij aan het verwijderen van [[roede|roeden]] voor het maken van een groter [[glas]]oppervlak. De indeling van vensters heeft grote invloed op de architectonische uitstraling van het gebouw.
 Kortom, vensters kunnen veel over de geschiedenis vertellen en bepalen ook de uitstraling van het pand. Dit maakt vensters waardevol!
-===De visie van de Rijksdenst voor het Cultureel Erfgoed over aanpassingen van vensters===
+===De visie van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed over aanpassingen van vensters===
 ====Isoleren====
 Voor het weren van koude en warmte bij vensters kennen we uit het verleden diverse oplossingen. Aan de buitenzijde door het gebruik van luiken, [[persiennes]] (ofwel [[blinden]] met schuin neergeklapte latten), stores (ofwel ophaaljaloezieën) en rolluiken. Aan de binnenzijde door het gebruik van tochtrollen, vitrage, overgordijnen en [[binnenluik|binnenluiken]]. De meeste van die mogelijkheden zijn bedoeld voor de nacht, aangezien het dan het koudst is. Voor het weren van de zonnewarmte zijn [[Leilinde|leilinden]], [[Luik|luiken]] en vooral ook [[persiennes]] zeer doelmatig. Door in de winter 's nachts de luiken te sluiten en dikke overgordijnen toe te passen kan men het energieverlies van enkelglas terugbrengen tot dat van dubbel glas, zonder een dure ingreep te doen.
@@ Regel 41: / Regel 42: @@
 * Een nieuw venster in een nieuwe vorm.' [http://www.cultureelerfgoed.nl/sites/default/files/u4/rdmz_info_rb_07-2004.pdf (Brochure techniek, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, 7, Instandhouding van historische houten vensters (gewijzigde 3<sup>e</sup> druk 2005))]
 Bij vervanging van historische kozijnen is het erg belangrijk dat de originele detaillering gehandhaafd blijft. Het aanbrengen van dubbelglas heeft meer consequenties dan het op het eerste gezicht lijkt. Gewoon dubbelglas is veel dikker en zwaarder dan enkelglas. In de praktijk leidt dat tot het vervangen van raamhout, het verzwaren van roedes en aanpassingen aan het kozijn. Het originele venster is dan onherstelbaar ‘gerestaureerd’.
 Tegenwoordig bestaat er speciaal voor historische panden [[dun dubbelglas]]. Ook bestaat er [[isolerend glas|isolerend enkel glas]]. Het toepassen hiervan heeft vanuit monumentenoogpunt de voorkeur. Daarbij kan dit ook veel goedkoper zijn omdat ramen en/of kozijnen minder aangepast of vervangen hoeven te worden.
 ===Bron===
-*[http://www.cultureelerfgoed.nl/sites/default/files/u4/rdmz_info_rb_07-2004.pdf Brochure techniek, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, 7, Instandhouding van historische houten vensters (gewijzigde 3<sup>e</sup> druk 2005)]
+*[https://www.cultureelerfgoed.nl/publicaties/publicaties/2005/01/01/instandhouding-van-historische-houten-vensters Brochure techniek, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, 7, Instandhouding van historische houten vensters (gewijzigde 3<sup>e</sup> druk 2005)]
 ===Verder lezen===
 * Ineke de Visser (Bureau Helsdingen) / Gemeente Leidsendam-Voorburg. Monumenten Waarderen en beheren. Praktische leidraad voor eigenaren van Monumenten (maart 2010)
-* [[wet- en regelgeving|Wet- en regelgeving]]
+* [[Omgevingsvergunning]]
-* [http://www.bouwbesluitonline.nl/ Bouwbesluit online (Bris)]
+* [[Monumentale waarde]]
-* [[Schuiframen verbeteren]]
+* [[Welstandscommissie]]
 [[Categorie:Vensters]]

@@ Regel 44: / Regel 44: @@
 ===Bron===
-De tekst is gebaseerd op:
+*[http://www.cultureelerfgoed.nl/sites/default/files/u4/rdmz_info_rb_07-2004.pdf Brochure techniek, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, 7, Instandhouding van historische houten vensters (gewijzigde 3<sup>e</sup> druk 2005)]
 ===Verder lezen===
 * Ineke de Visser (Bureau Helsdingen) / Gemeente Leidsendam-Voorburg. Monumenten Waarderen en beheren. Praktische leidraad voor eigenaren van Monumenten (maart 2010)
-* [[wet- en regelgeving| Wet- en regelgeving]]
+* [[wet- en regelgeving|Wet- en regelgeving]]
 * [http://www.bouwbesluitonline.nl/ Bouwbesluit online (Bris)]
 * [[Schuiframen verbeteren]]

@@ Regel 11: / Regel 11: @@
 ===De visie van de Rijksdenst voor het Cultureel Erfgoed over aanpassingen van vensters===
 ====Isoleren====
-Voor het weren van koude en warmte bij vensters kennen we uit het verleden diverse oplossingen. Aan de buitenzijde door het gebruik van luiken, [[persiennes]] (ofwel [[blinden]] met schuin neergeklapte latten), stores (ofwel ophaaljaloezieën) en rolluiken. Aan de binnenzijde door het gebruik van tochtrollen, vitrage, overgordijnen en [[binnenluik|binnenluiken]]. De meeste van die mogelijkheden zijn bedoeld voor de nacht, aangezien het dan het koudst is. Voor het weren van de zonnewarmte zijn leilinden, luiken en vooral ook persiennes zeer doelmatig. Door in de winter 's nachts de luiken te sluiten en dikke overgordijnen toe te passen kan men het energieverlies van enkelglas terugbrengen tot dat van dubbel glas, zonder een dure ingreep te doen.
+Voor het weren van koude en warmte bij vensters kennen we uit het verleden diverse oplossingen. Aan de buitenzijde door het gebruik van luiken, [[persiennes]] (ofwel [[blinden]] met schuin neergeklapte latten), stores (ofwel ophaaljaloezieën) en rolluiken. Aan de binnenzijde door het gebruik van tochtrollen, vitrage, overgordijnen en [[binnenluik|binnenluiken]]. De meeste van die mogelijkheden zijn bedoeld voor de nacht, aangezien het dan het koudst is. Voor het weren van de zonnewarmte zijn [[Leilinde|leilinden]], [[Luik|luiken]] en vooral ook [[persiennes]] zeer doelmatig. Door in de winter 's nachts de luiken te sluiten en dikke overgordijnen toe te passen kan men het energieverlies van enkelglas terugbrengen tot dat van dubbel glas, zonder een dure ingreep te doen.
 =====Voorzetramen=====
 Met het stijgen van de energieprijzen nam het monteren van glazen of kunststof panelen ([[voorzetraam|voorzetramen]]) aan binnen- of buitenzijde van het venster toe. Het plaatsen van isolerende panelen over de gehele buitenoppervlakte van het venster wordt wegens het verstoren van het architectonische karakter sterk ontraden. Dit geldt zowel voor geluidsisolerende als voor warmte-isolerende panelen of ramen.
-Uit de praktijk blijkt dat geluidsisolerende maatregelen effectiever zijn wanneer het gehele venster met een paneel wordt bedekt. Aangezien het isoleren aan de buitenzijde ontsierend is, gaat bij toepassing van voorzetramen de voorkeur uit naar de binnenzijde. Bij het plaatsen van binnenramen dient er rekening gehouden te worden met de structuur van het buitenraam. Wanneer er sprake is van waardevolle interieurs, wordt ook die mogelijkheid ontraden. De waarde van het monument dient immers te prevaleren.
+Uit de praktijk blijkt dat geluidsisolerende maatregelen effectiever zijn wanneer het gehele venster met een paneel wordt bedekt. Aangezien het isoleren aan de buitenzijde ontsierend is, gaat bij toepassing van voorzetramen de voorkeur uit naar de binnenzijde. Bij het plaatsen van binnenramen dient er rekening gehouden te worden met de structuur van het buitenraam. Wanneer er sprake is van waardevolle interieurs, wordt ook die mogelijkheid ontraden. De waarde van het [[monument]] dient immers te prevaleren.
 =====Ontluchting=====
-Vensters kunnen zowel vaste als beweegbare delen ter ontluchting van het vertrek bevatten. Er zijn schuif-, draai-, uitzet-, val-, klep-, taats-, tuimel- en stolpramen. Een taatsraam draait op eenderde van zijn breedte en stolpramen draaien met een holle en een bolle lijst in elkaar. Alle hebben gemeen dat ze bewegen en binnen een kozijn zijn geplaatst. Het nadeel is dat ze warmteverlies en koudetoevoer kunnen veroorzaken. Met het aanbrengen van tochtstrips wordt het tochten, maar ook het ventileren beperkt of zelfs uitgesloten. Dat kan nadelig zijn voor het monument. Als er isolerende panelen worden toegevoegd is de binnenzijde van het venster de meest aanvaardbare plaats. Altijd zal er gezocht dienen te worden naar een bij het historische venster passende, isolerende toevoeging.
+Vensters kunnen zowel vaste als beweegbare delen ter ontluchting van het vertrek bevatten. Er zijn schuif-, draai-, uitzet-, val-, klep-, taats-, tuimel- en stolpramen. Een taatsraam draait op eenderde van zijn breedte en stolpramen draaien met een holle en een bolle lijst in elkaar. Alle hebben gemeen dat ze bewegen en binnen een [[kozijn]] zijn geplaatst. Het nadeel is dat ze warmteverlies en koudetoevoer kunnen veroorzaken. Met het aanbrengen van tochtstrips wordt het tochten, maar ook het ventileren beperkt of zelfs uitgesloten. Dat kan nadelig zijn voor het [[monument]]. Als er isolerende panelen worden toegevoegd is de binnenzijde van het venster de meest aanvaardbare plaats. Altijd zal er gezocht dienen te worden naar een bij het historische venster passende, isolerende toevoeging.
 =====Zonwering=====
-Indien er behoefte is aan zonwering, bestaat de mogelijkheid om vroeger aanwezige [[luik|luiken]] of persiennes opnieuw aan te brengen. Dit kan alleen als de vorm van de oude luiken of de persiennes bekend is uit documentatie of doordat er nog een exemplaar aanwezig is. Bij boerderijen is het plaatsen van [[leilinden]] (alleen aan de zonzijde van het voorhuis) de fraaiste vorm van zonwering. Is u pand een monument en wilt u toch zonwering aanbrengen dan geeft de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed de voorkeur aan het aanbrengen van (rol)gordijnen of horizontale of verticale lamellen aan de binnenzijde. Indien men toch aan de buitenzijde zonwering aanbrengt, dient men er bij rolgordijnen, valschermen en markiezen op te letten dat deze in vorm en kleur het gevelbeeld zo min mogelijk verstoren. Ook hier geldt dat de zonwering over de gehele breedte als zeer ontsierend wordt ervaren. Zonwering voor elk venster afzonderlijk is veel minder storend.
+Indien er behoefte is aan zonwering, bestaat de mogelijkheid om vroeger aanwezige [[luik|luiken]] of [[persiennes]] opnieuw aan te brengen. Dit kan alleen als de vorm van de oude luiken of de [[persiennes]] bekend is uit documentatie of doordat er nog een exemplaar aanwezig is. Bij boerderijen is het plaatsen van [[leilinden]] (alleen aan de zonzijde van het voorhuis) de fraaiste vorm van zonwering. Is u pand een monument en wilt u toch zonwering aanbrengen dan geeft de [[Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed]] de voorkeur aan het aanbrengen van (rol)gordijnen of horizontale of verticale lamellen aan de binnenzijde. Indien men toch aan de buitenzijde zonwering aanbrengt, dient men er bij rolgordijnen, valschermen en markiezen op te letten dat deze in vorm en kleur het gevelbeeld zo min mogelijk verstoren. Ook hier geldt dat de zonwering over de gehele breedte als zeer ontsierend wordt ervaren. Zonwering voor elk venster afzonderlijk is veel minder storend.
 ====Vermeerderen van vensters====
@@ Regel 33: / Regel 33: @@
 ====Restaureren====
-Het volledig vervangen van vensters die nog hersteld kunnen worden of nog in goede staat verkeren, mag niet toegestaan worden. Als de bestaande houten vensters aangetast zijn, bijvoorbeeld door [[houtaantasters|houtrot]], moet er eerst gekeken worden of deze nog hersteld kunnen worden. Dit kan het beste beoordeeld worden door een bouwkundige. Door gedeeltelijk herstel blijft zo veel mogelijk authentiek materiaal behouden.
+Het volledig vervangen van vensters die nog hersteld kunnen worden of nog in goede staat verkeren, mag niet toegestaan worden. Als de bestaande houten vensters aangetast zijn, bijvoorbeeld door [[houtaantasters|houtrot]], moet er eerst gekeken worden of deze nog hersteld kunnen worden. Dit kan het beste beoordeeld worden door een bouwkundige. Door gedeeltelijk herstel blijft zo veel mogelijk [[Authenticiteit|authentiek]] materiaal behouden.
 ====Volledig vervangen====

@@ Regel 49: / Regel 49: @@
 ===Verder lezen===
 * [http://www.cultureelerfgoed.nl/sites/default/files/u4/rdmz_info_rb_07-2004.pdf Brochure techniek, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, 7, Instandhouding van historische houten vensters (gewijzigde 3<sup>e</sup> druk 2005)]
-* [http://bureauhelsdingen.nl/WP_beta/wp-content/uploads/2011/10/Brochure-Monumenten-waarderen-en-beheren_s.pdf Bureau Helsdingen / Gemeente Leidschendam-Voorburg, Monumenten Waarderen en beheren, Practische leidraad voor eigenaren van monumenten, 2010]
+* Ineke de Visser (Bureau Helsdingen) / Gemeente Leidsendam-Voorburg. Monumenten Waarderen en beheren. Praktische leidraad voor eigenaren van Monumenten (maart 2010)
 * [[wet- en regelgeving| Wet- en regelgeving]]
 * [http://www.bouwbesluitonline.nl/ Bouwbesluit online (Bris)]

@@ Regel 50: / Regel 50: @@
 * [http://www.cultureelerfgoed.nl/sites/default/files/u4/rdmz_info_rb_07-2004.pdf Brochure techniek, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, 7, Instandhouding van historische houten vensters (gewijzigde 3<sup>e</sup> druk 2005)]
 * [http://bureauhelsdingen.nl/WP_beta/wp-content/uploads/2011/10/Brochure-Monumenten-waarderen-en-beheren_s.pdf Bureau Helsdingen / Gemeente Leidschendam-Voorburg, Monumenten Waarderen en beheren, Practische leidraad voor eigenaren van monumenten, 2010]
-* [[wet en regelgeving| Wet- en regelgeving]]
+* [[wet- en regelgeving| Wet- en regelgeving]]
 * [http://www.bouwbesluitonline.nl/ Bouwbesluit online (Bris)]
 * [[Schuiframen verbeteren]]

@@ Regel 24: / Regel 24: @@
 ====Vermeerderen van vensters====
-Intensiever gebruik van woonhuismonumenten leidt er toe dat men meer licht en lucht wil op meer plaatsen. Ook een gewijzigde functie van het pand – bewonen van een [[achterhuis]] – of het opsplitsen van monumenten in bijvoorbeeld wooneenheden kan tot de wens van meer of minder deuren en ramen leiden. De meest voorkomende wijzigingen hebben betrekking op het aanbrengen van liggende dakvensters en dakkapellen, het maken van grotere lichtopeningen in bijvoorbeeld achterhuizen en het veranderen van deel- en in ramen of glasdeuren.
+Intensiever gebruik van woonhuismonumenten leidt er toe dat men meer licht en lucht wil op meer plaatsen. Ook een gewijzigde functie van het pand – bewonen van een [[achterhuis]] – of het opsplitsen van monumenten in bijvoorbeeld wooneenheden kan tot de wens van meer of minder deuren en ramen leiden. De meest voorkomende wijzigingen hebben betrekking op het aanbrengen van liggende dakvensters en dakkapellen, het maken van grotere lichtopeningen in bijvoorbeeld achterhuizen en het veranderen van deeldeuren in ramen of glasdeuren.
 =====Lichtopeningen in achterhuizen=====

@@ Regel 1: / Regel 1: @@
-Instandhouding van historisch waardevolle houten vensters is belangrijk in het kader van het behoud van de historische waarde van de boerderij. [[venster|Vensters]] moeten echter zo veel als mogelijk ook voldoen aan hedendaagse gebruiksnormen. Dit artikel gaat over oplossingen voor dit probleem. Het principe [[behouden gaat voor vernieuwen]] is erg belangrijk voor dit onderwerp.
+Instandhouding van historisch waardevolle houten vensters is belangrijk in het kader van het behoud van de historische waarde van de boerderij. [[venster|Vensters]] moeten echter ook zo veel mogelijk voldoen aan hedendaagse gebruiksnormen. Dit artikel gaat over oplossingen voor dit probleem. Het principe [[behouden gaat voor vernieuwen]] is erg belangrijk voor dit onderwerp.
 ===Waarom kozijnen aanpassen/vervangen?===
@@ Regel 6: / Regel 6: @@
 ===Wat maakt een venster waardevol?===
-Vensters vertellen veel over de ouderdom van het gebouw. [[historie van het venster|Een bepaald soort venster werd namelijk vaak toegepast in een bepaalde periode]]. Ook is het mogelijk dat oude vensters hergebruikt werden. Oude vensters zijn over het algemeen gemaakt van hoogwaardige houtsoorten als [[eiken]] en [[grenen]]. Hierdoor hebben de vensters een zeer lange levensduur en zijn ze vanuit historisch oogpunt dan ook zeer waardevol. Een goed onderhouden historisch venster gaat over het algemeen langer mee dan een nieuw venster. Dit komt onder andere doordat [[oud hout|oud hout van betere kwaliteit is dan het nieuwe hout]]. Vensters werden in het verleden ook aangepast aan nieuwe eisen die gebruikers stelden. Denk hierbij aan het verwijderen van [[roede|roeden]] voor het maken van een groter [[glas]] oppervlak. De indeling van vensters heeft grote invloed op de architectonische uitstraling van het gebouw.
+Vensters vertellen veel over de ouderdom van het gebouw. [[historie van het venster|Een bepaald soort venster werd namelijk vaak toegepast in een bepaalde periode]]. Ook is het mogelijk dat oude vensters hergebruikt werden. Oude vensters zijn over het algemeen gemaakt van hoogwaardige houtsoorten als [[eiken]] en [[grenen]]. Hierdoor hebben de vensters een zeer lange levensduur en zijn ze vanuit historisch oogpunt dan ook zeer waardevol. Een goed onderhouden historisch venster gaat over het algemeen langer mee dan een nieuw venster. Dit komt onder andere doordat [[oud hout|oud hout van betere kwaliteit is dan het nieuwe hout]]. Vensters werden in het verleden ook aangepast aan nieuwe eisen die gebruikers stelden. Denk hierbij aan het verwijderen van [[roede|roeden]] voor het maken van een groter [[glas]]oppervlak. De indeling van vensters heeft grote invloed op de architectonische uitstraling van het gebouw.
 Kortom, vensters kunnen veel over de geschiedenis vertellen en bepalen ook de uitstraling van het pand. Dit maakt vensters waardevol!
@@ Regel 36: / Regel 36: @@
 ====Volledig vervangen====
-Als de technische staat van het venster ([[kozijn|kozijnen]], ramen, [[deur|deuren]] en [[luik|luiken]]) zo slecht is dat deze volledig vervangen moet worden, ontstaat er een nieuwe situatie. Men moet zich afvragen of er een belang bestaat bij de continuering van de oude vorm, bijvoorbeeld het architectonische belang. De volgende mogelijkheden zijn denkbaar:
+Als de technische staat van het venster ([[kozijn|kozijnen]], ramen, [[deur|deuren]] en [[luik|luiken]]) zo slecht is dat deze volledig vervangen moeten worden, ontstaat er een nieuwe situatie. Men moet zich afvragen of er een belang bestaat bij de continuering van de oude vorm, bijvoorbeeld het architectonische belang. De volgende mogelijkheden zijn denkbaar:
 * Een nieuw venster in de oude vorm met dezelfde maten en detaillering.
 * Een nieuw venster in de oude vorm met aanvullende isolerende toevoegingen.

@@ Regel 21: / Regel 21: @@
 =====Zonwering=====
-Indien er behoefte is aan zonwering, bestaat de mogelijkheid om vroeger aanwezige [[luik|luiken]] of [[persienne|persiennes]] opnieuw aan te brengen. Dit kan alleen als de vorm van de oude luiken of de persiennes bekend is uit documentatie of doordat er nog een exemplaar aanwezig is. Bij boerderijen is het plaatsen van leilinden (alleen aan de zonzijde van het voorhuis) de fraaiste vorm van zonwering. Is u pand een monument en wilt u toch zonwering aanbrengen dan geeft de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed de voorkeur aan het aanbrengen van (rol)gordijnen of horizontale of verticale lamellen aan de binnenzijde. Indien men toch aan de buitenzijde zonwering aanbrengt, dient men er bij rolgordijnen, valschermen en markiezen op te letten dat deze in vorm en kleur het gevelbeeld zo min mogelijk verstoren. Ook hier geldt dat de zonwering over de gehele breedte als zeer ontsierend wordt ervaren. Zonwering voor elk venster afzonderlijk is veel minder storend.
+Indien er behoefte is aan zonwering, bestaat de mogelijkheid om vroeger aanwezige [[luik|luiken]] of [[persienne|persiennes]] opnieuw aan te brengen. Dit kan alleen als de vorm van de oude luiken of de persiennes bekend is uit documentatie of doordat er nog een exemplaar aanwezig is. Bij boerderijen is het plaatsen van [[leilinden]] (alleen aan de zonzijde van het voorhuis) de fraaiste vorm van zonwering. Is u pand een monument en wilt u toch zonwering aanbrengen dan geeft de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed de voorkeur aan het aanbrengen van (rol)gordijnen of horizontale of verticale lamellen aan de binnenzijde. Indien men toch aan de buitenzijde zonwering aanbrengt, dient men er bij rolgordijnen, valschermen en markiezen op te letten dat deze in vorm en kleur het gevelbeeld zo min mogelijk verstoren. Ook hier geldt dat de zonwering over de gehele breedte als zeer ontsierend wordt ervaren. Zonwering voor elk venster afzonderlijk is veel minder storend.
 ====Vermeerderen van vensters====