Vloer - Bewerkingsoverzicht

Mariekevanbommel op 11 apr 2025 om 13:03

2025-04-11T13:03:37Z

Beheerder op 10 apr 2013 om 11:53

2013-04-10T11:53:51Z

Beheerder op 20 sep 2012 om 14:53

2012-09-20T14:53:23Z

Beheerder op 11 apr 2012 om 13:19

2012-04-11T13:19:46Z

Beheerder op 11 apr 2012 om 13:18

2012-04-11T13:18:08Z

Beheerder: /* Houten vloeren */

2012-04-10T12:13:20Z

Houten vloeren

Beheerder: /* Houten vloeren */

2012-04-10T12:12:30Z

Houten vloeren

Beheerder: /* Plavuizen */

2012-04-10T12:09:43Z

Plavuizen

Beheerder: /* Zandvloer */

2012-04-10T12:06:04Z

Zandvloer

Beheerder: Nieuwe pagina aangemaakt met 'De vloeren van het woon- en bedrijfsgedeelte van boerderijen waren vroeger voornamelijk van aarde of aangestampte leem gemaakt. Later werden andere materialen gebr...'

2012-02-07T15:43:56Z

Nieuwe pagina aangemaakt met 'De vloeren van het woon- en bedrijfsgedeelte van boerderijen waren vroeger voornamelijk van aarde of aangestampte leem gemaakt. Later werden andere materialen gebr...'

Nieuwe pagina

De vloeren van het woon- en bedrijfsgedeelte van boerderijen waren vroeger voornamelijk van aarde of aangestampte [[leem]] gemaakt. Later werden andere materialen gebruikt, zoals [[plavuizen]], [[natuursteen]] of [[hout]].

===Zandvloer===
Het leven in de boerderij speelde zich vroeger voornamelijk af in de woonkeuken. Omdat portalen en gangen ontbraken, werd daar veel vuil van het erf en het bedrijfsgedeelte naar binnen gelopen. IN het oosten van het land waar tot in de twintigste eeuw nog het losse hoes voorkwam, was dit probleem extra groot. In zo’n boerderij was er immers geen scheidingsmuur tussen het woonhuis en het bedrijfsgedeelte. Er was een even goedkope als doelmatige oplossing voor dit probleem. Om de vloer van de woonkeuken enigszins proper te houden, werd ze regelmatig met wit zand bestrooid. De zandlaag absorbeerde vuil en andere ongerechtigheden en op gezette tijden werd het vervuilde zand naar buiten geveegd.
Voor het aanbreken van de zondag, bij feestelijke gelegenheden en bij de ontvangst van ‘hoog’ bezoek werd er soms een bijzonder zandtapijt gelegd. Het zand werd dan niet zomaar over de vloer uitgestrooid, maar in kunstzinnige patronen. Dat was meestal de taak van de boerin, ook als er een meid in dienst was.

===Leemvloeren===
In de arme streken van ons land bestonden boerderijvloeren nog tot in de negentiende eeuw uit leem of aarde. Een leemvloer was goedkoop, stevig en toch enigszins veerkrachtig. Daardoor kon hij ook worden gebruikt om graan op te dorsen. Erg veel wooncomfort gaf een lemen of aarden vloer echter niet.

===Harde vloeren===
Zodra er alternatieven voorhanden kwamen én men het zich kon veroorloven, maakten de aarden of lemen vloeren in de woongedeelten van boerderijen plaats voor een soort ‘vloerbedekking’ die meer comfort bood. Boeren met een kleine beurs kozen voor een goedkope, streekgebonden oplossing. In Oost-Twente bijvoorbeeld werden vloeren van [[Bentheimer zandsteen]] populair. Het materiaal werd in de directe omgeving gewonnen. In regio’s waar een omvangrijke aardewerkindustrie was gevestigd, kwamen vloeren van postscheur in gebruik. Dat waren dunne reepjes klei die bij de productie van aardewerk werden meegebakken om ervoor te zorgen dat de potten tijdens het bakproces niet tegen elkaar kwamen. Deze eenduims steentjes zijn vooral in de Achterhoek en in Twente voor vloeren gebruikt. Op de [[zandgronden]] werden voor vloeren in de woongedeeltes van boerderijen ook wel veldkeitjes toegepast. Hiermee werden vaak mooie patronen gelegd. In het oosten van het land waren deze keitjes afkomstig uit bergpuin, dat door het landijs in de laatste ijstijd is afgezet. In andere streken werden de keitjes aangevoerd door de grote rivieren.

===Plavuizen===
In het welvarende Westen werden al vanaf de zestiende eeuw plavuizen vloeren gelegd. Eerst werden de wat brossere, rode plavuizen gebruikt. Daarna kwamen er harder gebakken, blauwe plavuizen beschikbaar. Ze waren gesmoord, dat wil zeggen gebakken met een minimale toevoer van zuurstof. Een eventueel glazuurlaagje had meestal een groenige, gelige of bruine kleur. Oorspronkelijk werden ze ‘koud’ gelegd: zo dicht mogelijk tegen elkaar in zand of ook wel in [[kalkspecie]]. Soms werden ze op een schelpenbed gelegd. Dat zorgde voor een stevige ondergrond en een goede vochtregulatie, waardoor de vloer droog bleef. De naden tussen de tegels werden met kalkspecie ingewassen. In de hallen, gangen en belangrijke vertrekken van heel deftige boerderijen werd ook wel natuursteen gebruikt, bijvoorbeeld Belgische [[hardsteen]].

=== Houten vloeren===
Houten vloeren kwamen in boerderijen aanvankelijk weinig voor. De houten vloeren die er waren, meestal verdiepingsvloeren, waren tot de zeventiende eeuw vrijwel uitsluitend van [[eiken]] planken gemaakt. Daarna werd meer en meer grenen gebruikt. De eerste vloerplanken waren tot wel 35 centimeter breed. Pas aan het einde van de negentiende eeuw werden ze smaller. Vaak waren ze voorzien van een pasprofiel of ‘kraal’, waaruit de benaming ‘[[kraaldelen]]’ of ‘kraalschroten’ is ontstaan.
In armere steken, waar vloeren uit leem of aarde lang gehandhaafd bleven, werd vanaf het einde van de negentiende eeuw vaak een houten vloer aangebracht. Maar doordat de balken vaak direct op de oorspronkelijke vloer lagen, trok het vocht op en dat had problemen als [[schimmelvorming]] en [[houtrot]] tot gevolg.

===[[Ontlastingsboog]]===
In oude boerderijen zijn boven venster- of deuropeningen nog wel eens de sporen van ontlastingsbogen te herkennen. Vroeger, toen species nog niet zo sterk waren als tegenwoordig en de [[baksteen|bakstenen]] minder hard, werden deze aangebracht in het metselwerk boven de opening om de neerwaartse druk van de muur erboven op te vangen en naar de zijkanten af te voeren. Vooral in de tijd van de renaissance werd, behalve om constructieve redenen, ook vaak voor ontlastingsbogen gekozen om hun sierlijke vorm. Bij boerderijen gaat functionaliteit echter meestal boven sier en hebben de ontlastingsbogen in de regel een constructieve functie.

===Bron===
De tekst is gebaseerd op:
* Landleven 11e jaargang, nummer 6 – november/december 2006
* 'Een tapijt van zand', Landleven 6e jaargang nummer 1, januari/februari 2001

===Links===
* [[leem]]
* [[plavuizen]]
* [[natuursteen]]
* [[hout]]
* [[Bentheimer zandsteen]]
* [[zandgronden]]
* [[kalkspecie]]
* [[hardsteen]]
* [[eiken]]
* [[kraaldelen]]
* [[schimmelvorming]]
* [[houtrot]]
* [[Ontlastingsboog]]
* [[baksteen]]

===Verder lezen===
*

[[Categorie: bouwhistorie]]

← Oudere versie		Versie van 10 apr 2013 11:53
Regel 1:		Regel 1:
		+	[[Bestand:Vloer.JPG\|thumb\|right\|Zandstrooien in een sierpatroon op een plavuizenvloer in het Openluchtmuseum in Arnhem. Bron: Fotoarchief [http://www.bureauhelsdingen.nl Bureau Helsdingen], Vianen.]]
		+
	De vloeren van het woon- en bedrijfsgedeelte van boerderijen waren vroeger voornamelijk van aarde of aangestampte [[leem]] gemaakt. Later werden andere materialen gebruikt, zoals [[plavuizen]], [[natuursteen]] of [[hout]].		De vloeren van het woon- en bedrijfsgedeelte van boerderijen waren vroeger voornamelijk van aarde of aangestampte [[leem]] gemaakt. Later werden andere materialen gebruikt, zoals [[plavuizen]], [[natuursteen]] of [[hout]].

@@ Regel 15: / Regel 15: @@
 === Houten vloeren===
-Houten vloeren kwamen in boerderijen aanvankelijk weinig voor. De houten vloeren die er waren, meestal verdiepingsvloeren, waren tot de zeventiende eeuw vrijwel uitsluitend van [[eiken]] planken gemaakt. Daarna werd meer en meer grenen gebruikt. De eerste vloerplanken waren tot wel 35 centimeter breed. Pas aan het einde van de negentiende eeuw werden ze smaller. Vaak waren ze voorzien van een pasprofiel of ‘kraal’, waaruit de benaming ‘[[kraaldelen]]’ of ‘kraalschroten’ is ontstaan.
+Houten vloeren kwamen in boerderijen aanvankelijk weinig voor. De houten vloeren die er waren, meestal verdiepingsvloeren, waren tot de zeventiende eeuw vrijwel uitsluitend van [[eiken]] planken gemaakt. Daarna werd meer en meer grenen gebruikt. De eerste vloerplanken waren tot wel 35 centimeter breed. Pas aan het einde van de negentiende eeuw werden ze smaller. Vaak waren ze voorzien van een pasprofiel of ‘kraal’, waaruit de benaming ‘[[kraaldeel|kraaldelen]]’ of ‘kraalschroten’ is ontstaan.
 In armere streken, waar vloeren uit leem of aarde lang gehandhaafd bleven, werd vanaf het einde van de negentiende eeuw vaak een houten vloer aangebracht. Maar doordat de balken vaak direct op de oorspronkelijke vloer lagen, trok het vocht op en dat had problemen als [[houtaantaster|schimmelvorming]] en [[houtaantaster|houtrot]] tot gevolg.

@@ Regel 21: / Regel 21: @@
 ===Bron===
 * Landleven 11e jaargang, nummer 6 – november/december 2006
 * 'Een tapijt van zand', Landleven 6e jaargang nummer 1, januari/februari 2001
-===Links===
+===Verder lezen===
-* [[leem]]
-* [[plavuizen]]
+* [[Zolderbalk]]
-* [[natuursteen]]
+* [[Zolderligger]]
-* [[hout]]
+* [[Zandsteen]]
-* [[Bentheimer zandsteen]]
+* [[Wandstijl]]
-* [[zandgronden]]
-* [[kalkspecie]]
+* [[Versteviging]]
+*
 [[Categorie: bouwhistorie]]

@@ Regel 36: / Regel 36: @@
 * [[schimmelvorming]]
 * [[houtrot]]
 ===Verder lezen===

@@ Regel 16: / Regel 16: @@
 === Houten vloeren===
 Houten vloeren kwamen in boerderijen aanvankelijk weinig voor. De houten vloeren die er waren, meestal verdiepingsvloeren, waren tot de zeventiende eeuw vrijwel uitsluitend van [[eiken]] planken gemaakt. Daarna werd meer en meer grenen gebruikt. De eerste vloerplanken waren tot wel 35 centimeter breed. Pas aan het einde van de negentiende eeuw werden ze smaller. Vaak waren ze voorzien van een pasprofiel of ‘kraal’, waaruit de benaming ‘[[kraaldelen]]’ of ‘kraalschroten’ is ontstaan.
-In armere steken, waar vloeren uit leem of aarde lang gehandhaafd bleven, werd vanaf het einde van de negentiende eeuw vaak een houten vloer aangebracht. Maar doordat de balken vaak direct op de oorspronkelijke vloer lagen, trok het vocht op en dat had problemen als [[schimmelvorming]] en [[houtrot]] tot gevolg.
+In armere streken, waar vloeren uit leem of aarde lang gehandhaafd bleven, werd vanaf het einde van de negentiende eeuw vaak een houten vloer aangebracht. Maar doordat de balken vaak direct op de oorspronkelijke vloer lagen, trok het vocht op en dat had problemen als [[schimmelvorming]] en [[houtaantaster|houtrot]] tot gevolg.
 ===[[Ontlastingsboog]]===

@@ Regel 12: / Regel 12: @@
 ===Plavuizen===
-In het welvarende Westen werden al vanaf de zestiende eeuw plavuizen vloeren gelegd. Eerst werden de wat brossere, rode plavuizen gebruikt. Daarna kwamen er harder gebakken, blauwe plavuizen beschikbaar. Ze waren gesmoord, dat wil zeggen gebakken met een minimale toevoer van zuurstof. Een eventueel glazuurlaagje had meestal een groenige, gelige of bruine kleur. Oorspronkelijk werden ze ‘koud’ gelegd: zo dicht mogelijk tegen elkaar in zand of ook wel in [[kalkspecie]]. Soms werden ze op een schelpenbed gelegd. Dat zorgde voor een stevige ondergrond en een goede vochtregulatie, waardoor de vloer droog bleef. De naden tussen de tegels werden met kalkspecie ingewassen. In de hallen, gangen en belangrijke vertrekken van heel deftige boerderijen werd ook wel natuursteen gebruikt, bijvoorbeeld Belgische [[hardsteen]].
+In het welvarende Westen werden al vanaf de zestiende eeuw plavuizen vloeren gelegd. Eerst werden de wat brossere, rode plavuizen gebruikt. Daarna kwamen er harder gebakken, blauwe plavuizen beschikbaar. Ze waren gesmoord, dat wil zeggen gebakken met een minimale toevoer van zuurstof. Een eventueel glazuurlaagje had meestal een groenige, gelige of bruine kleur. Oorspronkelijk werden ze ‘koud’ gelegd: zo dicht mogelijk tegen elkaar in zand of ook wel in [[kalkspecie]]. Soms werden ze op een schelpenbed gelegd. Dat zorgde voor een stevige ondergrond en een goede vochtregulatie, waardoor de vloer droog bleef. De naden tussen de tegels werden met kalkspecie ingewassen. In de hallen, gangen en belangrijke vertrekken van heel deftige boerderijen werd ook wel natuursteen gebruikt, bijvoorbeeld Belgisch [[hardsteen]].
 === Houten vloeren===

@@ Regel 2: / Regel 2: @@
 ===Zandvloer===
-Het leven in de boerderij speelde zich vroeger voornamelijk af in de woonkeuken. Omdat portalen en gangen ontbraken, werd daar veel vuil van het erf en het bedrijfsgedeelte naar binnen gelopen. IN het oosten van het land waar tot in de twintigste eeuw nog het losse hoes voorkwam, was dit probleem extra groot. In zo’n boerderij was er immers geen scheidingsmuur tussen het woonhuis en het bedrijfsgedeelte. Er was een even goedkope als doelmatige oplossing voor dit probleem. Om de vloer van de woonkeuken enigszins proper te houden, werd ze regelmatig met wit zand bestrooid. De zandlaag absorbeerde vuil en andere ongerechtigheden en op gezette tijden werd het vervuilde zand naar buiten geveegd.
+Het leven in de boerderij speelde zich vroeger voornamelijk af in de woonkeuken. Omdat portalen en gangen ontbraken, werd daar veel vuil van het erf en het bedrijfsgedeelte naar binnen gelopen. In het oosten van het land waar tot in de twintigste eeuw nog het losse hoes voorkwam, was dit probleem extra groot. In zo’n boerderij was er immers geen scheidingsmuur tussen het woonhuis en het bedrijfsgedeelte. Er was een even goedkope als doelmatige oplossing voor dit probleem. Om de vloer van de woonkeuken enigszins proper te houden, werd ze regelmatig met wit zand bestrooid. De zandlaag absorbeerde vuil en andere ongerechtigheden en op gezette tijden werd het vervuilde zand naar buiten geveegd.
 Voor het aanbreken van de zondag, bij feestelijke gelegenheden en bij de ontvangst van ‘hoog’ bezoek werd er soms een bijzonder zandtapijt gelegd. Het zand werd dan niet zomaar over de vloer uitgestrooid, maar in kunstzinnige patronen. Dat was meestal de taak van de boerin, ook als er een meid in dienst was.