Kozijn aanscherven: verschil tussen versies
| Regel 1: | Regel 1: | ||
| − | Van oude kozijnen zijn de | + | Het repareren van kozijnen heeft de voorkeur boven het kompleet vervangen van kozijnen. Allereerst is de [[autentisiteit]] van een origineel venster groter dan van een exacte replika. Van oude kozijnen zijn de houtafmetingen zwaarder dan die van moderne kozijnen. Een exacte replika laten maken van het historische kozijn kan wel maar dan moet de opdrachtgever dat nadrukkelijk aangeven en een goede restauratie vakman in de arm nemen. Soms is het een probleem om de profilering van het oud kozijnhout na te maken. Wat ook een nadeel is van volledig vervangen is dat [[oud hout]] beter van kwaliteit is dan nieuw hout. En ten slotte is repareren vaak goedkoper dan volledeig vervangen. (bij het vergelijken in prijs moeten ook bijkomende kosten als glas, hang- en sluitwerk, schilderwerk en eventuweele reparaties aan het metselwerk meegenomen worden) Als een kozijn gedeeltelijk verrot is loont het daarom vaak de moeite om het kozijn te repareren. Kleine reparaties kunnen met houtrotvuller gebeuren. Is het probleem groter dan kan de kozijnstijl aangescheft worden. Denk er hierbij wel om dat de [[houtaantaster|bron van het rottingsproces]] eerst aangepakt moet worden. |
===Oorzaken en herstel=== | ===Oorzaken en herstel=== | ||
| − | [[Bestand:Kozijnstijlen aanscherven raamonderdorpel Inspectiehandboek monumentenwacht 1 4 p50.jpg|thumb|150px|Aanscherven of vervangen van raam onderdorpel. Afbeelding uit Monumentenwacht, Inspectiehandboek 1, 1.4, p.50.]][[Bestand:Kozijnstijlen aanscherven raamonderdorpel 2 Inspectiehandboek monumentenwacht 1 4 p49.jpg|thumb|150px|Vervangen en/of herstellen van raamonderdopel en raamstijl. Afbeelding uit Monumentenwacht, Inspectiehandboek 1, 1.4, p.49.]][[Kozijnstijl|Kozijnstijlen]] rotten vaak als eerste aan de onderzijde. Regenwater kan in het hout dringen door naden ter plaatse van verbindingen en scheuren in de verflaag. Het kozijnhout wordt hierdoor van binnenuit vochtig. Op die manier wordt het aangetast door houtrot. Als dit het geval is bij een kozijnstijl kan deze stijl worden aangelast, dit is | + | [[Bestand:Kozijnstijlen aanscherven raamonderdorpel Inspectiehandboek monumentenwacht 1 4 p50.jpg|thumb|150px|Aanscherven of vervangen van raam onderdorpel. Afbeelding uit Monumentenwacht, Inspectiehandboek 1, 1.4, p.50.]][[Bestand:Kozijnstijlen aanscherven raamonderdorpel 2 Inspectiehandboek monumentenwacht 1 4 p49.jpg|thumb|150px|Vervangen en/of herstellen van raamonderdopel en raamstijl. Afbeelding uit Monumentenwacht, Inspectiehandboek 1, 1.4, p.49.]][[Kozijnstijl|Kozijnstijlen]] rotten vaak als eerste aan de onderzijde. Regenwater kan in het hout dringen door naden ter plaatse van verbindingen en scheuren in de verflaag. Het kozijnhout wordt hierdoor van binnenuit vochtig. Op die manier wordt het aangetast door houtrot. Als dit het geval is bij een kozijnstijl kan deze stijl worden aangelast, dit is gedeeltelijk herstel. Bij het aanlassen wordt het slechte, ingerotte deel van de stijl ruim voldoende weggehaald zodat er gezond hout overblijft. Op de plaats van het verwijderde hout wordt een nieuw stuk hout ingebracht dat dezelfde afmetingen en profilering heeft als het bestaande hout. Het bestaande en nieuwe hout worden passend aan elkaar gezaagd en verbonden. De [[las]] van het aanscherven moet schuin zijn zodat eventueel inlopend water naar de buitenzijde van het kozijn wordt afgevoerd. |
===Voorkomen beter dan genezen=== | ===Voorkomen beter dan genezen=== | ||
| − | Natuurlijk is voorkomen van rot, beter dan genezen. Het is duidelijk dat [[houtaantaster|vocht en hout]] slecht samen gaat. Droog hout gaat eeuwen mee, terwijl bewerkt hout dat (constant) vochtig is snel gaat rotten en zijn sterkte en uitstraling verliest. Aantasting door vocht is te voorkomen door het vocht van regenwater zo snel mogelijk af te voeren en eventueel achterblijvend vocht weg te ventileren. Zorg ervoor dat het hout goed in de verf staat, dat naden van verbindingen goed zijn bedekt met verf. Bij draaiende of schuivende delen is het van belang dat de omtrekspeling van het raam voldoende is zodat vocht weg geventileerd kan worden. Een goede omtrekspeling is aan de verticale zijden 2 á 3 mm. Aan de onderzijde moet dit tussen de 5 tot 8mm zijn. Eveneens moet er aan de horizontale delen een [[waterhol]] worden aangebracht zodat druppels niet naar hoeken kunnen worden geblazen of worden opgezogen door [[capillaire werking]]. | + | Natuurlijk is voorkomen van rot, beter dan genezen. Het is duidelijk dat [[houtaantaster|vocht en hout]] slecht samen gaat. Droog hout gaat eeuwen mee, terwijl bewerkt hout dat (constant) vochtig is snel gaat rotten en zijn sterkte en uitstraling verliest. Aantasting door vocht is te voorkomen door het vocht van regenwater zo snel mogelijk af te voeren en eventueel achterblijvend vocht weg te ventileren. Zorg ervoor dat het hout goed in de verf staat, dat naden van verbindingen en de stopverf goed zijn bedekt met verf. Bij draaiende of schuivende delen is het van belang dat de omtrekspeling van het raam voldoende is zodat vocht weg geventileerd kan worden. Een goede omtrekspeling is aan de verticale zijden 2 á 3 mm. Aan de onderzijde moet dit tussen de 5 tot 8mm zijn. Eveneens moet er aan de horizontale delen een [[waterhol]] worden aangebracht zodat druppels niet naar hoeken kunnen worden geblazen of worden opgezogen door [[capillaire werking]]. |
===Bronnen=== | ===Bronnen=== | ||
Versie van 30 mei 2012 14:43
Het repareren van kozijnen heeft de voorkeur boven het kompleet vervangen van kozijnen. Allereerst is de autentisiteit van een origineel venster groter dan van een exacte replika. Van oude kozijnen zijn de houtafmetingen zwaarder dan die van moderne kozijnen. Een exacte replika laten maken van het historische kozijn kan wel maar dan moet de opdrachtgever dat nadrukkelijk aangeven en een goede restauratie vakman in de arm nemen. Soms is het een probleem om de profilering van het oud kozijnhout na te maken. Wat ook een nadeel is van volledig vervangen is dat oud hout beter van kwaliteit is dan nieuw hout. En ten slotte is repareren vaak goedkoper dan volledeig vervangen. (bij het vergelijken in prijs moeten ook bijkomende kosten als glas, hang- en sluitwerk, schilderwerk en eventuweele reparaties aan het metselwerk meegenomen worden) Als een kozijn gedeeltelijk verrot is loont het daarom vaak de moeite om het kozijn te repareren. Kleine reparaties kunnen met houtrotvuller gebeuren. Is het probleem groter dan kan de kozijnstijl aangescheft worden. Denk er hierbij wel om dat de bron van het rottingsproces eerst aangepakt moet worden.
Oorzaken en herstel
Kozijnstijlen rotten vaak als eerste aan de onderzijde. Regenwater kan in het hout dringen door naden ter plaatse van verbindingen en scheuren in de verflaag. Het kozijnhout wordt hierdoor van binnenuit vochtig. Op die manier wordt het aangetast door houtrot. Als dit het geval is bij een kozijnstijl kan deze stijl worden aangelast, dit is gedeeltelijk herstel. Bij het aanlassen wordt het slechte, ingerotte deel van de stijl ruim voldoende weggehaald zodat er gezond hout overblijft. Op de plaats van het verwijderde hout wordt een nieuw stuk hout ingebracht dat dezelfde afmetingen en profilering heeft als het bestaande hout. Het bestaande en nieuwe hout worden passend aan elkaar gezaagd en verbonden. De las van het aanscherven moet schuin zijn zodat eventueel inlopend water naar de buitenzijde van het kozijn wordt afgevoerd.
Voorkomen beter dan genezen
Natuurlijk is voorkomen van rot, beter dan genezen. Het is duidelijk dat vocht en hout slecht samen gaat. Droog hout gaat eeuwen mee, terwijl bewerkt hout dat (constant) vochtig is snel gaat rotten en zijn sterkte en uitstraling verliest. Aantasting door vocht is te voorkomen door het vocht van regenwater zo snel mogelijk af te voeren en eventueel achterblijvend vocht weg te ventileren. Zorg ervoor dat het hout goed in de verf staat, dat naden van verbindingen en de stopverf goed zijn bedekt met verf. Bij draaiende of schuivende delen is het van belang dat de omtrekspeling van het raam voldoende is zodat vocht weg geventileerd kan worden. Een goede omtrekspeling is aan de verticale zijden 2 á 3 mm. Aan de onderzijde moet dit tussen de 5 tot 8mm zijn. Eveneens moet er aan de horizontale delen een waterhol worden aangebracht zodat druppels niet naar hoeken kunnen worden geblazen of worden opgezogen door capillaire werking.
Bronnen
Deze tekst is gebaseerd op:
- Monumentenwacht Inspectiehandboek 1, 1.4, p.47
- K. Boeder en J. Jongbloed, Monumenten onderhouden, p.45-47
